تستهای غربالگری دوران بارداری

تستهای غربالگری بارداری به این منظور طراحی شده اند که افرادی که احتمال مشکلات سلامتی بیشتری دارند را شناسایی کنند. این کار به انجام اقدامات سریع درمان و پیشگیری کمک شایانی می کند. هر چند باید توجه داشت تست­های غربالگری دقیق نیستند و ممکن است در موارد خاصی اشتباه باشند. صحبت های دکتر حبیبه احمدی – متخصص زنان، زایمان و جراح زیبایی زنان را در باره ی تست های غربالگری دوران بارداری ملاحظه می کنید.

بیشترین تستهای غربالگری که در مدت زمان بارداری ارائه می‌شوند شامل تستهای خونی و سونوگرافی هستند که می توانند ترکیبی نیز استفاده شوند. سونوگرافی به تشخیص اختلالاتی چون بیرون زدگی نخاعی یا spina bifida  کمک می کند.

تست خون می‌تواند به تشخیص بیماری های ژنتیکی ارثی مثل کم خونی داسی شکل و تالاسمی کمک کند. هم­چنین آلودگی به عفونت هایی چون HIV  و هپاتیت B  و سفلیس نیز در این تست مشخص می شود. سندروم داون، ادوارد و پاتائوس نیز با ترکیب تست خون و سونوگرافی مشخص می شوند.

زمان غربالگری دوران بارداری

هر تست غربالگری در زمان مشخصی انجام می شود و بسته به نوع تست این موارد متفاوت هستند. تست غربالگری تالاسمی و کم‌خونی داسی شکل قبل از هفته دهم باید انجام شود. تستهای تشخیصی HIV، هپاتیت B  و سفلیس نیز باید بلافاصله پس از بارداری انجام شوند. شناسایی زود‌‌هنگام این بیماریها به شما شانس کاهش خطر آنها و جلوگیری از انتقال آنها به جنین را می دهد. تست­های تشخیصی برای سندروم داون و سایر سندروم ها در هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری انجام می شود. در هفته بیستم نیز رشد کودک در تستهای غربالگری مشاهده می شود.

تستهای سرم خونی مادر که دو مولفه اصلی را می‌سنجد:

  1. پروتئین A پلاسما مرتبط با حاملگی: این پروتئین در روزهای اول بارداری تولید می شود و سطح غیرعادی این پروتئین به ناهنجاری های ژنتیکی جنین مرتبط است.
  2. هورمون گونادوتروپین نیز در روزهای اولیه تولید می شود و در صورت سطح غیرعادی این هورمون در خون، به وجود ناهنجاری های جنینی مشکوک می شوند.
غربالگری های دوران بارداری

غربالگری در بارداری

غربالگری های AFP

این تست که با آزمایش خون مشخص می شود سطح این هورمون که از کبد جنین تولید می‌شود را اندازگیری می کند. در صورت سطح غیر عادی هورمون در خون مادر، دلایل مختلفی را دال بر علت آن می دانند برای مثال:

  • حدس اشتباه راجع به زمان بارداری
  • نقص در دیواره شکمی جنین
  • سندروم داون یا سایر ناهنجاری ژنتیکی
  • نقص باز بودن لوله عصبی یا اسپاینا بیفیدا
  • دو قلو بودن جنین

آیا تستهای غربالگری بارداری به ما ‌پاسخ قطعی می دهند؟

این بستگی به نوع تست دارد، در مواردی چون HIV، هپاتیت B  و سفلیس پاسخ ها قطعی هستند، اما در تستهای غربالگری بارداری مرتبط با سندروم داون یا سندروم ادوارد، نمی توان به طور قطع نظر داد. این تست ها میزان شانس وجود این سندروم ها را تخمین می زنند. در صورتی که برای مثال شانس ابتلای کودک به سندروم داون بالاست باید تستهای تشخیصی دقیق‌تری انجام داد.

تستهای غربالگری تالاسمی و کم‌خونی در این موارد به شکل قطعی مشخص می کنند پدر یا مادر دارای این ژن هستند یا خیر، اما به طور دقیق برای کودک تعیین نمی‌کنند و برای تشخیص قطعی نیاز به تستهای بیشتری است.

لزوم انجام تستهای غربالگری در دوران بارداری

اجباری در انجام این تست ها وجود ندارد و کاملا بستگی به خود شما دارد، با این حال در زمینه‌ی تستهای غربالگری با پزشک یا مامای خود صحبت کنید و تستهایی که برای شما مناسب‌ترند را انتخاب کنید. تستهای غربالگری که توسط سازمان ملی سلامت توصیه می‌شوند، شامل انجام موارد زیر است:

  • تست خون برای بیماری های عفونی
  • غربالگری چشم در صورتی که مبتلا به دیابت هستید
  • تستهای غربالگری نوزاد

تستهای غربالگری که در دوران بارداری پیشنهاد می‌شوند

  • تستهای غربالگری عفونتها (هپاتیت B ، سفلیس، (HIV)
  • غربالگری برای مشکلات ژنتیکی مثل تالاسمی یا اختلالات هموگلوبین
  • تستهای غربالگری برای سندروم داون، ادوارد، سندروم پاتائو
  • غربالگری برای وضعیت جسمی نوزاد در هفته بیستم

تستهای غربالگری پس از تولد

  • تستهای جسمی نوزادان
  • تست های غربالگری شنوایی نوزاد
  • تستهای غربالگری خونی
  • تستهای آلفا-فوتو پروتئین یا AFP
  • تستهای مایع آمنیوتیک
  • تست غربالگری پرزهای کوریونی
  • تست DNAسلولهای آزاد جنینی

 

در این بخش به بررسی دقیق تر برخی تستهای غربالگری پرداخته می شود:

تست های دوران بارداری

تست غربالگری بارداری

تست ژنتیک

تعداد زیادی از ناهنجاری های ژنتیکی قبل از تولد قابل تشخیص اند و در صورتی که در اقوام و آشنایان فرد سابقه بیماری های ژنتیکی وجود داشته باشد انجام این تست ها ضروری است.

اختلالات ژنتیکی که با تست ژنتیک قابل تشخیص‌اند:

  • فیبروز سیستیک
  • تحلیل عضلانی دوشن
  • هموفیلی نوع A
  • بیماری های پلی کیستیک کلیه

 

تفسیر تست های غربالگری در حاملگی

سونوگرافی

تاکنون هیچ خطر شناخته ای شده‌ای برای مادر و جنین نداشته است و هیچ اشعه خاصی در حین معاینه استفاده نمی‌شود. دستگاه‌های سونوگرافی به طور دائم در حال بهبودند ولی مشابه بیشتر تست ها نتایج ممکن است دقیق نباشند. سونوگرافی می تواند اطلاعات حیاتی برای پزشک و مراقبان کودک فراهم کند اما با وجودی که انجام این تست هیچ خطری ندارد، افراد آموزش‌ندیده ممکن است ناهنجاری جنینی را مشاهده نکنند و یا به اشتباه والدین را در ارتباط با سلامت جنین نگران کنند. بهترین روش این است که این تست توسط افراد آموزش­دیده اجرا شود تا تفسیر صحیحی از نتایج تست غربالگری به والدین بدهند.

آمنیوسنتز

این تست با برداشتن مقداری از مایع اطراف جنین انجام می شود و به منظور تشخیص نقص های ژنتیکی یا نخاعی استفاده می‌شود. بر اساس امکانات آزمایشگاه و تاریخچه بیماری های ژنتیکی در خانواده هر فرد یک سری بیماری های ژنتیکی تست می شوند. به طور معمول هفته ۱۵ تا ۲۰ بارداری استفاده می شود و بیشتر برای افرادی هست که احتمال مشکلات ژنتیکی دارند برای مثال زنان بالای ۳۵سال.

سونوگرافی

سونوگرافی بارداری

تست کوریون یا  کیسه آب جنین(CVS)

این تست با برداشتن نمونه مورد نیاز از بافت پرزهای کوریونی جنین انجام می‌شود و این بافتها با همان ماده ژنتیک سازنده جنین یکسان هستند. مشابه با تست قبلی، این تست نیز برای تشخیص ناهنجاری های ژنتیکی است. با این حال برخلاف تست مایع آمنیوتیک، CVS هیچ اطلاعاتی در ارتباط با وضعیت نخاع یا مشکلاتی چون باز بودن لوله عصبی به پزشک نخواهد داد. بنابراین این در صورت انجام این تست، در هفته ۱۶ تا ۱۸ بارداری تست غربالگری برای تشخیص Spina Bifida  به طور جداگانه انجام خواهد شد.

والدینی که دو­قلو باردار هستند باید برای هر جنین جداگانه از تست­های کوریونی استفاده کنند. هرچند ممکن است به علت پیچیدگی انجام این تست و حالت قرارگیری هر دو جنین امکان انجام تست برای هر دو نباشد. در صورت مبتلا بودن مادر به بیماری های ناحیه تناسلی مثل ویروس هرپس تناسلی امکان انجام این تست وجود ندارد.

منابع:

  1. nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/screening-tests-in-pregnancy/
  2. hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *